|
|
|
EDYTUJ
- teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy
WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0
Las Osobowicki we Wrocławiu powiat wrocławski Las Osobowicki położony jest w północno-zachodniej części Wrocławia po prawej stronie Odry. Opiekę i kontrolę nad Lasem Osobowickim sprawuje Zarząd Zieleni Miejskiej we Wrocławiu przy ul. M. Curie-Skłodowskiej 63a. Park ma powierzchnie ok.140 ha. Granicę Lasu Osobowickiego od zachodu wyznacza ul. Osobowicka oraz rzeka Odra, od południa zabudowania osiedla Osobowic, a od wschodu częściowo ulica Lipska, a następnie pola irygacyjne, a od północy rzeczka Trzciana. We wschodniej części Lasu, na Górze Kaplicznej znajduje się przepiękna kapliczka, w której odbywają się cały czas msze i nabożeństwa. Poza kapliczką na obszarze lasu nie znajdują się żadne budynki, można znaleźć tu jedynie pozostałości po obiektach istniejących tu jeszcze przed wojną. Infrastruktura. Obecnie infrastruktura jest bardzo uboga, poza wyznaczonym miejscem parkingu leśnego, oraz niewielką ilością ławek wzdłuż Drogi Kaplicznej, a także zniszczonymi elementami ścieżki zdrowia nie znajdziemy tu innych obiektów. W żadnej części lasu nie znajdziemy również szaletów. Las Osobowicki ma jednak wiele do zaoferowania, przede wszystkim są to tereny rewelacyjne do spacerów, nie tylko niedzielnych, a zaletą jego jest bliskie położenie miasta oraz w miarę dogodne połączenia komunikacyjne, można tu dojechać dwiema liniami tramwajowymi (24 oraz 14) albo autobusem miejskim nr 118. Historia Las Osobowicki mieści się w północno-zachodniej części obecnego Wrocławia. Pierwsze wzmianki na temat Osobowic dotyczą faktu podarowania wsi Osobowic przez księcia Henryka III klasztorowi klarysek we Wrocławiu. Nastąpiło to w 1257 r. w związku ze sprowadzeniem zakonu z Pragi przez matkę Henryka III – księżną Annę. Ówczesna nazwa wsi brzmiała “Ozzobowicz”. Klasztor przyjął Osobowice wraz z otoczeniem, czyli lasem i wzgórzami. Na terenie tym kwitło rybołówstwo, pszczelarstwo, sadownictwo i uprawa winorośli. Należy przypuszczać, że szczepki winogron zostały sprowadzone do Osobowic już w XIII w. dzięki zakonowi, a miano Winnej Góry (Weinberg, Weinfeld, Wieloch) zyskało wzniesienie w północno-zachodniej części lasu, zwane później Szwedzkim Szańcem. Określenie drugie wzniesienia – Szańca Szwedzkiego spotyka się po raz pierwszy w 1824 r. Rozpowszechnił je kolejny właściciel Lasu Osobowickiego – Johann Gottlieb Korn. Osobowice pozostawały w posiadaniu klasztoru św. Klary do momentu sekularyzacji dóbr kościelnych, czyli do 1810 r. W tym roku ziemie te przeszły na własność króla, a w roku następnym nowym właścicielem wsi i lasu został Johann Gottlieb Korn, który prawdopodobnie według własnego projektu przekształcił go w podmiejską rezydencję rodzinną i miejsce spotkań towarzyskich. Realizacja uwidoczniła kolekcjonerskie, ogrodnicze i myśliwskie pasje właściciela. Kompozycję charakteryzowała romantyczna idea stopienia parku z naturalnym krajobrazem leśnym i wiejskim otoczeniem. Na Szańcu znajdowało się też kilka szczególnych atrakcji: drewniany domek zabaw, zwany też Ermitażem. U podnóża Szańca prawdopodobnie w miejscu późniejszej restauracji już wtedy postawiono gospodę. Do konkretnych oznak ingerencji w lesie należy zaliczyć ugruntowanie dwóch dróg krzyżujących się pod kątem prostym: Drogi Kaplicznej, łączącej oba wzniesienia oraz Drogi Łowieckiej. W takiej postaci, jaką nadał Osobowicom Joann Gottlieb Korn na początku wieku XIX tereny te przetrwały niezmienione do momentu przejęcia ich przez władze miejskie. W 1878 r. Osobowice zostały zakupione przez władze Wrocławia. Przez prawie 20 lat, bo do 1897 r. tereny Lasu Osobowickiego podlegały Zarządowi Leśnemu. Dopiero później nastąpiło przekazanie lasu Zarządowi Parków, a dokładniej Magistrackiej Komisji do spraw Promenad. Przez te lata prowadzono jedynie niezbędną wycinkę drzew, zachowując zwłaszcza najstarsze okazy dębów. Zakup Osobowic okazał się wyprzedzeniem późniejszych potrzeb. Intensywne działania na terenie lasu zmierzające do utworzenia z niego parku nastąpiły dopiero w latach 90-tych i były wynikiem bliskiej współpracy Komisji do spraw Promenad ze społecznym Wrocławskim Towarzystwem Upiększania Miasta. W latach 90-tych XIX w. powstała bardzo konkretna koncepcja połączenia Osobowic z miastem. Jedynym połączeniem z miastem była promenada wzdłuż prawego brzegu Odry biegnąca od Mostu Szczytnickiego do Groszowego (obecnie Osobowickiego), a następnie w kierunku Szańca Szwedzkiego. Pomysł nasypu wzdłuż rzeki był wynikiem działalności Towarzystwa Upiększania Miasta. Drugą możliwością dotarcia do Osobowic miało być połączenie mostem obu brzegów rzeki. Dzięki Przedsiębiorstwu Kolei Poznańskiej zbudowano most kolejowy wraz z kładką dla pieszych. Na początku XX w. zintensyfikowano prace nad przekształcaniem lasu w park krajobrazowy. Polegało to przede wszystkim na wycince mniejszych drzew, ciekawym eksponowaniu pojedynczych okazów i tworzeniu leśnych polan. W sprawozdaniu Towarzystwa za rok 1895 po raz pierwszy pojawił się pomysł wzbogacenia Szańca Szwedzkiego o wieżę widokową. Wytyczono więc dokładnie miejsce na budowę na szczycie Szańca i w sierpniu 1901 r. rozpoczęto prace przy fundamentach. W latach 30-tych XX w. dokonano jeszcze jednej inwestycji w południowej części lasu. Była to prawdopodobnie prywatna letnia kawiarnio-restauracja. Obiekt był wzbogacony o basen przeciwpożarowy i strzelnicę. Oba wzgórza zostały zidentyfikowane jako grody łużyckie. Nie stwierdzono dokładnie kiedy pojawiła się tutaj pierwsza osada. Pomiędzy oboma wzniesieniami w okresie ich funkcjonowania jako grody, płynęła Odra. Jej ówczesne koryto przebiegało zgodnie z łukowato wygiętym pasem obecnych łąk otaczających las. Tereny te po późniejszej zmianie koryta rzeki pozostały podmokłe, a w czasie podwyższonego stanu wody były systematycznie zalewane, co stało się główną przyczyną budowy rowka odwadniającego. Tak więc oba wzniesienia były po dwu różnych stronach rzeki. Istnienie dwóch grodów w pobliżu siebie może świadczyć o tym, iż były to tereny wyjątkowo sprzyjające osadnictwu, a Odra w tym miejscu łatwa do przeprawy. Wydaje się, że gród na Szańcu Szwedzkim był prawdopodobnie starszy od znajdującego się na Wzgórzu Kaplicznym. Zbudowano na nim konstrukcje obronną – wał drewniano-ziemny, którego resztki zostały niestety zniszczone w czasie prac przy budowie fundamentów wieży widokowej. Obecny wygląd szańca jest zdeformowany w porównaniu z prehistorycznym. Oba Osobowickie wzgórza, podobnie jak inne tego typu wzniesienia, są utworzone głównie przez piachy naniesione tutaj w czasie ostatniego zlodowacenia, które przeszło przez północne tereny Śląska, pozostawiając za sobą olbrzymie ilości piaszczystych wałów, występujących obecnie wzdłuż Odry i innych rzek. Niewątpliwie w latach 20. i 30. XX wieku Park Osobowicki przeżywał swój okres świetności. Najpopularniejszym obiektem była wieża stojąca w dawnym grodzisku. W pobliżu znajdowała się również gospoda, gdzie można było posilić się po atrakcjach, jakie zapewniał park. Wrocław do sierpnia 1944 był jednym z nielicznych miast gdzie nie odniesiono strat z powodu toczącej się wojny. W Osobowicach wszystko normalnie funkcjonowało. Ludzie należący do kościoła pod wezwaniem św. Tereski brali śluby, chrzcili dzieci. Jednak z czasem wszystko to uległo zmianom zwłaszcza sytuacja Polaków i innych przeciwników Hitlera. Musieli oni znosić przeróżne upokorzenia i dyskryminacje. Niemcy organizowali tzw. uliczne łapanki. Było to dosłowne wyłapywanie ludzi na ulicach, by następnie skierować ich na przymusowe roboty w obozach pracy. W samym Wrocławiu Niemcy utworzyli 70 obozów pracy. Trzy z nich zalicza się do obozów osobowickich. Dwa z nich to “Prennsenhof” i “Burkengarten”. “Prennsenhof” utworzony w budynku, w którym wcześniej mieściła się biblioteka. Drugi, “Burkengarten” zaś na placu zabaw. Mieściły one od 300 do 400 Polaków, miały charakter typowo fabryczny. Trzeci osobowicki obóz pracy umieszczony był za kolejowym nasypem w drewnianym baraku w kształcie litery L. Istniał on od 1940 do 1942 r. i mieścił ok. 80 osób. Kierownikiem obozu był Niemiec, który za najdrobniejsze przewinienia wymierzał kary cielesne. Dodatkowo Polskich robotników upokarzano nakazem noszenia plakietek odróżniających ich od pozostałych pracujących. Wszystkich robotników obowiązywał zakaz chodzenia do restauracji i wszelkich lokali. Na wiadomość o zbliżającym się froncie do miasta zaczęto zwozić zapasy żywności. Wywożono zabytki, z których większości nie udało się odzyskać. W 1945 r., gdy Armia Czerwona znajdowała się już w pobliżu Wrocławia, wydany został rozkaz ewakuacji ludności niemieckiej. Od 20 stycznia przez 3 tygodnie trwało wysiedlanie ok. 700 tys. osób. W celu odparcia ataku zdecydowano o zalaniu pól irygacyjnych w pobliżu Osobowic oraz wysadzeniu wieży, która stała na torze saneczkowym. Była bowiem, z racji swej wysokości, dobrym punktem orientacyjnym dla artylerii radzieckiej. Po 80 dniowym oblężeniu przez Armię Czerwoną 6 maja 1945 Niemcy zmuszeni zostali do podpisania aktu kapitulacji. Po czterech dniach Polska Administracja przejęła Wrocław. Obecnie zarządca lasu w ramach opieki nad lasem troszczy się o bieżące utrzymanie zieleni, wprowadza nowe zalesienia (miedzy innymi zalesiono łąkę znajdująca się blisko parkingu leśnego), utrzymuje obecny kształt dróg i ścieżek. Przyroda Las Osobowicki zajmuje obszar ok. 140 ha. Należy do nielicznych lasów komunalnych Wrocławia. Od początków XIX w. był chętnie odwiedzany przez wycieczkowiczów. Dbano o stan dróżek spacerowych przecinających las, zwłaszcza po przejęciu go w latach 1897-1914 przez Dyrekcję Ogrodów Miejskich. Dziś Las Osobowicki nie jest już zbyt licznie odwiedzany, choć zadbany i godny polecenia jako miejsce spokojnego wypoczynku. Pod względem gatunkowym las jest bogato urozmaicony. Gatunki drzew występujące na terenie lasu, to głównie: buki, dęby, brzozy, głogi, graby, jesiony, kasztanowce, klony, lipy, wiązy oraz drzewa iglaste: sosny i daglezje. Pomniki przyrody: Najstarszym drzewem jest dąb szypułkowy, który liczy ok. 270 lat. Jego obwód wynosi 413 cm, wysokość 25 m, rozpiętość korony 26 m. Drugim, co do wielkości dębem, jest dąb mierzący 31 m wysokości, o obwodzie 384 cm i rozpiętości korony 16 m. Jego wiek szacuje się na 260 lat. Kolejny dąb ma ok. 240 lat, obwód 357 m, wysokość 23 m, rozpiętość korony 20 m. Okazały jest również jesion wyniosły o wysokości 24 m, obwodzie 334 cm, rozpiętości korony 22 m. Jego wiek określa się na ok. 180 lat. Równie cennym drzewem jest grab pospolity, który ma ok. 150 lat. Obwód pnia wynosi 239 cm, wysokość 25,5 m, a rozpiętość korony to 19 m. W lesie podszyt stanowią: głóg jednoszyjkowy i dwuszyjkowy, czeremcha zwyczajna, dziki bez czarny oraz leszczyna pospolita. Na poziomie runa leśnego można spotkać prątnika srebrzystego, krótkosza wyblakłego, gatunki skrzydlika, merzyka groblowego oraz płonnika strojnego. Inne organizmy występujące na terenie Lasu Osobowickiego: Ptaki: drozd, dzięcioł średni, gil, jemiołuszka, kos, kowalik, kukułka, myszołów, pliszka siwa, rudzik, sierpówka, sikora bogatka, sikora czubatka, sikora uboga, skowronek, sójka, sroka, szpak, wróbel. Ssaki: lis, mysz leśna, sarna, wiewiórka pospolita, zając szarak, jeż europejski, kret. Gady i płazy: jaszczurka zwinka, jaszczurka zielona, ropucha szara, żaba trawna, padalec zwyczajny, zaskroniec zwyczajny. Grzyby: gąska zielona, opieńka miodowa, pieprznik jadalny, czernidlak kołpakowaty, gałęźnik żółty, hubiak pospolity. Owady: biedronka dwukropka, biedronka siedmiokropka, biegacz gajowy, bielinek kapustny, brudnica mniszka, bzyg pospolity, chrabąszcz majowy, komar niemalaryczny, kowal bezskrzydły, kosarz pospolity, krzyżak ogrodowy, listkowiec cytrynek, mrówka rudnica, osa pospolita, pszczoła miodna, rębacz pstry, rusałka pokrzywnik, skorek pospolity, szerszeń, trzmiel polny, złotook zwyczajny, żuk wiosenny. Mięczaki: wstężyk ogrodowy, ślimak winniczek, ślimak zaroślowy. EDYTUJ - teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0 opis parku | ścieżka | bibliografia | galeria | autorzy |
|
Projekt w 2006 i 2007 roku finansowany był ze środków
Rządowego Programu "Fundusz Inicjatyw Obywatelskich"
